Mua sắm tài sản mới là một hoạt động quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu công việc, nâng cao năng lực hoạt động và sử dụng ngân sách hiệu quả, đặc biệt đối với tài sản công. Để đảm bảo tính minh bạch và tránh lãng phí, thẩm định giá được xem là bước bắt buộc trong nhiều trường hợp, giúp xác định giá trị tài sản sát với thị trường và hỗ trợ các quyết định đầu tư, mua sắm hợp lý.

1. Thẩm định giá tài sản mua sắm mới là gì?

Tài sản mua sắm mới bao gồm các hạng mục như: máy móc thiết bị, phần mềm, phương tiện vận chuyển, thiết bị y tế, cơ sở hạ tầng… được mua để phục vụ hoạt động của cơ quan Nhà nước, tổ chức hoặc doanh nghiệp.

Thẩm định giá tài sản mua sắm mới là quá trình xác định giá trị của tài sản theo giá thị trường tại thời điểm thẩm định, dựa trên các phương pháp, tiêu chuẩn do Bộ Tài chính ban hành.

Hoạt động này nhằm:

• Đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật về đấu thầu, tài chính và quản lý tài sản công.

• Xác định chi phí hợp lý, tránh mua vượt giá trị thực, ngăn ngừa thất thoát ngân sách.

• Đánh giá hiệu quả sử dụng và khả năng sinh lời của tài sản trước khi quyết định đầu tư.

2. Mục đích của việc thẩm định giá mua sắm mới

• Minh bạch và hợp pháp: Bảo đảm quá trình mua sắm tuân thủ pháp luật, tránh gian lận, thiên vị.

• Xác định giá khởi điểm khi đấu giá: Tránh tình trạng đặt giá quá thấp (gây thất thu) hoặc quá cao (giảm sức cạnh tranh).

• Căn cứ phê duyệt dự án: Là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét và ra quyết định mua sắm.

• Nâng cao uy tín tổ chức: Thể hiện trách nhiệm trong sử dụng vốn và tài sản công.

Nếu bỏ qua bước này, tổ chức có thể vi phạm các quy định về tài chính công, đấu thầu và quản lý tài sản, dẫn tới rủi ro pháp lý và xử phạt.

3. Danh mục tài sản thường phải thẩm định giá khi mua sắm mới

Theo Luật Giá 2023, nhóm tài sản thường thuộc diện phải thẩm định gồm:

• Bất động sản: Nhà ở, công trình gắn liền với đất, trung tâm thương mại, văn phòng…

• Máy móc, thiết bị: Thiết bị văn phòng, máy móc công nghiệp, thiết bị CNTT, thiết bị y tế, giáo dục.

• Phương tiện vận tải: Ô tô, xe tải, xe buýt, tàu thuyền, máy bay…

• Công trình xây dựng: Hạ tầng, công trình công cộng, nhà ở.

• Tài sản văn hóa – nghệ thuật: Hiện vật bảo tàng, tác phẩm nghệ thuật.

• Tài sản vô hình: Quyền sở hữu trí tuệ, bản quyền phần mềm, giấy phép kinh doanh.

4. Ngưỡng giá trị bắt buộc thẩm định

• Từ 100 triệu đồng trở lên: Bắt buộc phải thẩm định giá khi mua sắm mới.

• Dưới 100 triệu đồng: Có thể vẫn phải thẩm định nếu có nghi vấn về tính minh bạch giá, dấu hiệu thông đồng, hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Quy định này đặc biệt quan trọng đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước hoặc vốn của doanh nghiệp nhà nước.

5. Chi phí thẩm định giá

Phí thẩm định giá được tính theo tỷ lệ phần trăm trên tổng giá trị tài sản, thường dao động 0,1% – 0,5% tùy loại tài sản và tính chất công việc, cộng thêm các khoản chi phí phát sinh hợp lệ (VAT, phí khảo sát…).

6. Khác biệt giữa thẩm định giá tài sản mới và đã qua sử dụng

• Tài sản mới: Giá trị thường dựa trên giá thị trường hoặc báo giá của nhà cung cấp.

• Tài sản đã qua sử dụng: Ngoài giá thị trường, phải tính thêm yếu tố khấu hao, tình trạng thực tế, chi phí sửa chữa.

Thẩm định tài sản mới đòi hỏi sự am hiểu về thị trường và nguồn cung để đưa ra mức giá hợp lý, khách quan.

7. Kết luận

Thẩm định giá tài sản mua sắm mới không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là công cụ quản lý hiệu quả, giúp:

• Đảm bảo sử dụng ngân sách minh bạch, tiết kiệm.

• Ngăn chặn gian lận và thất thoát.

• Hỗ trợ quyết định mua sắm đúng đắn.

Việc xác định rõ khi nào cần thẩm định, tài sản nào thuộc diện bắt buộc và chi phí ra sao sẽ giúp các cơ quan, tổ chức chủ động hơn trong quản lý và đầu tư.