1. Khái niệm Thẩm định giá

a. Khái niệm tổng quát quốc tế

• Theo Oxford, thẩm định giá là quá trình “ước tính giá trị bằng tiền của một tài sản” hoặc “giá trị hiện hành của tài sản trong kinh doanh” .

• Giáo sư W. Seabrooke (ĐH Portsmouth, Anh) định nghĩa rõ hơn: thẩm định giá là việc ước tính giá trị quyền sở hữu tài sản bằng cách quy đổi ra hình thái tiền tệ, với mục đích đã xác định trước .

• Ông Fred Peter Marrone (AVO, Úc) và ông Greg McNamara (nguyên Chủ tịch Hiệp hội Thẩm định giá Quốc tế) đều nhấn mạnh rằng: thẩm định giá là xác định giá trị tài sản tại một thời điểm cụ thể, dựa trên các dữ liệu thị trường so sánh và phân tích chúng để so sánh với tài sản được thẩm định .

b. Định nghĩa theo pháp luật Việt Nam
Tại Việt Nam, thẩm định giá được quy định tại Luật Giá 2012 – cụ thể là khoản 15, Điều 4: “Thẩm định giá là việc cơ quan, tổ chức có chức năng xác định giá trị bằng tiền các loại tài sản theo Bộ luật Dân sự, phù hợp với giá thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định, phục vụ cho một mục đích cụ thể theo tiêu chuẩn thẩm định giá” .
Hoạt động này hiện là một dịch vụ tư vấn tài chính thiết yếu, giúp minh bạch thị trường, hỗ trợ kinh tế hiệu quả và bảo vệ quyền lợi người dân .

2. Phân biệt: Thẩm định giá và Định giá

Đây là cách nhìn rõ ràng để phân biệt hai khái niệm dễ bị nhầm lẫn này .

3. Các đặc điểm cơ bản của thẩm định giá

a. Chủ thể thực hiện
Chỉ những cá nhân, tổ chức được công nhận năng lực thẩm định giá mới có quyền thực hiện giá trị thẩm định. Kết quả từ những đối tượng không được cấp phép sẽ không có giá trị pháp lý. Ví dụ, Bộ Tài chính từng đình chỉ nhiều doanh nghiệp vì vi phạm tiêu chuẩn; thu hồi chứng chỉ không đảm bảo điều kiện, hoặc có sai lệch trong chuyên môn, tiết lộ thông tin, thông đồng làm lệch kết quả .

b. Nội dung hoạt động
Thẩm định giá đòi hỏi sự khách quan, độc lập, dựa trên tiêu chuẩn của Luật Giá và Bộ luật Dân sự. Nó là quá trình phân tích thị trường để đưa ra giá trị bằng tiền của tài sản, khác hẳn với định giá mang tính áp đặt .

c. Đối tượng được thẩm định
Theo Điều 105 – Bộ luật Dân sự 2015, tài sản bao gồm “vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản” – cả hiện tại lẫn trong tương lai. Bất cứ tài sản nào có thể quy đổi thành giá trị tiền tệ và đủ điều kiện lưu thông đều là đối tượng thẩm định l.

d. Yếu tố tác động đến thẩm định giá

• Địa điểm: Giá trị tài sản chịu ảnh hưởng bởi vị trí và điều kiện thị trường khu vực.

• Thời điểm: Giá thị trường thay đổi theo thời gian, do nhu cầu hoặc yếu tố cung – cầu.

• Mục đích thẩm định: Quy định cách sử dụng kết quả, nhưng không trực tiếp ảnh hưởng đến giá trị.

• Tiêu chuẩn thẩm định: Các tiêu chí áp dụng quyết định mức độ chính xác và tính pháp lý của kết quả .

4. Vai trò của Thẩm định giá trong đời sống & kinh tế

Thẩm định giá hỗ trợ nhà quản lý, doanh nghiệp và cá nhân đưa ra các quyết định chính xác trong kinh doanh và các giao dịch dân sự. Cụ thể:

• Thẩm định giá bất động sản:

  • Giúp xác định giá trị vốn hóa tài sản, điều chỉnh mâu thuẫn giá giữa các bên, giảm rủi ro trong giao dịch.

  • Bảo vệ quyền lợi của người mua – bán khi thực hiện giao dịch pháp lý.

• Thẩm định máy móc, thiết bị:

  • Góp phần xử lý mâu thuẫn về giá, hỗ trợ giao dịch mua bán, thanh lý, cầm cố, cho vay.

  • Góp phần minh bạch thị trường tài sản phi bất động sản.

Như vậy, tổng kết lại:

Thẩm định giá là một quá trình pháp lý và chuyên môn nhằm xác định giá trị bằng tiền của tài sản ở thời điểm và địa điểm cụ thể, dựa trên tiêu chuẩn, dữ liệu thị trường và mục tiêu sử dụng rõ ràng. Đây là công cụ quan trọng để nâng cao minh bạch và bảo vệ quyền lợi trong nền kinh tế thị trường.