Thẩm định giá thực phẩm là vấn đề được nhiều trường học, bệnh viện, cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập quan tâm khi thực hiện mua sắm thực phẩm, nguyên liệu, suất ăn hoặc dịch vụ cung cấp thực phẩm bằng nguồn ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa thẩm định giá thực phẩm, khảo sát giá thị trường, xác định giá để xây dựng giá gói thầu và thẩm định điều kiện an toàn thực phẩm. Đây là những khái niệm có mục đích và quy trình hoàn toàn khác nhau.

1. Thực phẩm có bắt buộc phải thẩm định giá không?

Không phải mọi trường hợp mua bán thực phẩm đều bắt buộc phải thuê tổ chức thẩm định giá.

Đối với giao dịch mua bán thực phẩm thông thường giữa cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, giá thực phẩm thường được xác định theo cơ chế thị trường và thỏa thuận giữa các bên. Trong trường hợp này, pháp luật không mặc nhiên yêu cầu phải có chứng thư thẩm định giá.

Ngược lại, khi thực phẩm được mua sắm bằng ngân sách nhà nước, nguồn vốn nhà nước hoặc liên quan đến tài sản công, việc xác định giá có thể trở thành một nội dung quan trọng trong quá trình lập dự toán, xây dựng giá gói thầu và tổ chức lựa chọn nhà thầu.

Do đó, việc có cần thực hiện thẩm định giá hay không phải căn cứ vào nguồn vốn, tính chất tài sản, phương thức mua sắm và quy định pháp luật áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.

2. Thẩm định giá thực phẩm trong mua sắm công

Một trong những trường hợp thường phát sinh nhu cầu xác định giá thực phẩm là hoạt động mua sắm công.

Ví dụ:

• Mua thực phẩm tươi sống cho bệnh viện.
• Mua thực phẩm phục vụ bếp ăn trường học.
• Mua nguyên liệu chế biến suất ăn cho học sinh.
• Mua suất ăn cho bệnh nhân.
• Mua thực phẩm phục vụ các cơ sở bảo trợ xã hội.
• Mua thực phẩm cho các đơn vị sự nghiệp công lập.
• Mua nguyên liệu phục vụ hoạt động thường xuyên của cơ quan nhà nước.

Trong những trường hợp này, đơn vị mua sắm cần có cơ sở xác định mức giá phù hợp với mặt bằng thị trường, từ đó phục vụ việc lập dự toán và xây dựng giá gói thầu theo quy định hiện hành.

Tùy từng trường hợp, hồ sơ có thể cần thực hiện khảo sát, thu thập thông tin giá, so sánh giá trên thị trường hoặc sử dụng dịch vụ thẩm định giá của tổ chức có đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.

3. Thẩm định giá thực phẩm phục vụ đấu thầu

Đối với các gói thầu mua thực phẩm, việc xác định giá đầu vào là một nội dung quan trọng nhằm xây dựng giá gói thầu có cơ sở và phù hợp với thực tế.

Giá thực phẩm có thể biến động theo:

• Chủng loại thực phẩm.
• Nguồn gốc xuất xứ.
• Chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm.
• Mùa vụ.
• Khu vực địa lý.
• Khối lượng mua sắm.
• Điều kiện giao hàng.
• Chi phí vận chuyển, bảo quản.
• Thời điểm khảo sát giá.
• Các yêu cầu về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đối với những gói thầu có nhiều nhóm thực phẩm hoặc giá trị lớn, việc xác định giá cần được thực hiện một cách khách quan, có căn cứ và có khả năng kiểm chứng.

Trong trường hợp pháp luật hoặc hồ sơ mua sắm yêu cầu sử dụng kết quả thẩm định giá, đơn vị có thể thuê doanh nghiệp thẩm định giá đủ điều kiện để thực hiện.

4. Ví dụ về thẩm định giá thực phẩm tại trường học

Trường học có tổ chức bếp ăn bán trú cần mua nhiều loại thực phẩm như:

• Thịt gia súc, gia cầm.
• Cá, tôm và thủy sản.
• Rau, củ, quả.
• Gạo và các loại ngũ cốc.
• Trứng, sữa.
• Gia vị.
• Thực phẩm chế biến.
• Các nguyên liệu khác.

Nếu việc mua sắm được thực hiện bằng nguồn ngân sách hoặc thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đấu thầu, nhà trường cần thực hiện quy trình xác định giá theo quy định.

Trong trường hợp cần thiết, thẩm định giá thực phẩm có thể được sử dụng làm một trong những cơ sở để đơn vị có thẩm quyền xem xét, xác định giá phù hợp.

5. Thẩm định giá thực phẩm tại bệnh viện

Bệnh viện cũng là một đơn vị thường phát sinh nhu cầu mua sắm thực phẩm.

Chẳng hạn, bệnh viện có thể cần mua thực phẩm để:

• Phục vụ bếp ăn bệnh nhân.
• Cung cấp suất ăn theo chế độ dinh dưỡng.
• Phục vụ cán bộ, nhân viên.
• Cung cấp suất ăn cho các đối tượng được hưởng chế độ.
• Phục vụ hoạt động của cơ sở y tế.

Đối với các gói mua sắm có giá trị lớn hoặc sử dụng nguồn vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về mua sắm công, việc xác định giá phải có căn cứ phù hợp.

Trong trường hợp được yêu cầu hoặc xét thấy cần thiết, chứng thư thẩm định giá có thể là một tài liệu trong hồ sơ xác định giá.

6. Phân biệt thẩm định giá thực phẩm và thẩm định an toàn thực phẩm

Đây là vấn đề rất dễ gây nhầm lẫn.

Thẩm định giá thực phẩm

Mục đích là xác định giá trị bằng tiền của thực phẩm hoặc hàng hóa, dịch vụ liên quan, phục vụ một mục đích cụ thể như mua sắm, đấu thầu, thanh lý hoặc quản lý tài sản.

Hoạt động này thuộc lĩnh vực thẩm định giá và được thực hiện theo quy định pháp luật về giá, tiêu chuẩn thẩm định giá và các quy định có liên quan.

Thẩm định điều kiện an toàn thực phẩm

Mục đích là đánh giá việc cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm hay không.

Nội dung có thể liên quan đến:

• Cơ sở vật chất.
• Trang thiết bị.
• Quy trình sản xuất, chế biến.
• Nguồn gốc nguyên liệu.
• Điều kiện bảo quản.
• Vệ sinh.
• Hồ sơ pháp lý.
• Các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đây không phải là hoạt động thẩm định giá.

Vì vậy, khi tìm kiếm dịch vụ “thẩm định thực phẩm”, cần xác định rõ nhu cầu là thẩm định về giá trị hay đánh giá điều kiện an toàn thực phẩm.

7. Mua bán thực phẩm giữa doanh nghiệp có cần chứng thư thẩm định giá không?

Thông thường, giao dịch mua bán thực phẩm giữa các doanh nghiệp hoặc cá nhân trên thị trường không mặc nhiên phải có chứng thư thẩm định giá.

Ví dụ, một nhà hàng ký hợp đồng mua rau củ, thịt, cá với một doanh nghiệp cung cấp thực phẩm thì giá mua bán có thể được các bên thỏa thuận dựa trên:

• Giá thị trường.
• Số lượng hàng hóa.
• Chất lượng sản phẩm.
• Điều kiện giao nhận.
• Thời hạn thanh toán.
• Chính sách của nhà cung cấp.

Tuy nhiên, nếu giao dịch liên quan đến ngân sách nhà nước, tài sản công, đấu thầu hoặc yêu cầu quản lý giá theo quy định pháp luật, việc xác định giá có thể phải tuân thủ những yêu cầu riêng.

8. Khi nào nên thuê đơn vị thẩm định giá thực phẩm?

Đơn vị mua sắm có thể cân nhắc thuê doanh nghiệp thẩm định giá khi:

1. Giá trị gói mua sắm lớn.
2. Hàng hóa có nhiều chủng loại và khó xác định mặt bằng giá.
3. Cần một cơ sở giá độc lập để lập hồ sơ.
4. Hồ sơ mua sắm yêu cầu kết quả thẩm định giá.
5. Cần chứng thư thẩm định giá phục vụ mục đích quản lý.
6. Cần hạn chế rủi ro trong quá trình xác định giá.
7. Cần có tài liệu độc lập để phục vụ kiểm tra, kiểm toán hoặc quyết toán theo quy định áp dụng.

Việc lựa chọn phương án khảo sát giá, thu thập báo giá hay thuê doanh nghiệp thẩm định giá cần được xem xét dựa trên quy định pháp luật và đặc điểm cụ thể của từng gói mua sắm.

9. Hồ sơ thẩm định giá thực phẩm thường gồm những gì?

Tùy từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp thẩm định giá có thể cần các tài liệu như:

• Danh mục thực phẩm cần xác định giá.
• Chủng loại và quy cách hàng hóa.
• Số lượng dự kiến mua.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Nguồn gốc xuất xứ.
• Yêu cầu về chất lượng.
• Địa điểm giao nhận.
• Điều kiện vận chuyển, bảo quản.
• Thời điểm xác định giá.
• Hồ sơ mời thầu hoặc yêu cầu mua sắm nếu có.
• Các tài liệu khác liên quan đến mục đích thẩm định giá.

Hồ sơ càng đầy đủ thì việc khảo sát, phân tích và xác định mức giá càng có cơ sở.

10. Quy trình thẩm định giá thực phẩm

Tùy mục đích và đặc điểm tài sản, quy trình có thể được triển khai theo các bước cơ bản:

Bước 1: Tiếp nhận yêu cầu

Doanh nghiệp thẩm định giá tiếp nhận thông tin về danh mục thực phẩm, số lượng, mục đích và thời điểm cần xác định giá.

Bước 2: Nghiên cứu hồ sơ

Thẩm định viên nghiên cứu đặc điểm hàng hóa, tiêu chuẩn kỹ thuật, nguồn gốc, điều kiện giao nhận và các thông tin liên quan.

Bước 3: Khảo sát và thu thập thông tin

Thông tin giá được thu thập từ các nguồn phù hợp để đánh giá mặt bằng giá thị trường tại thời điểm thẩm định.

Bước 4: Phân tích và xác định giá

Thẩm định viên phân tích các dữ liệu thu thập được và áp dụng phương pháp thẩm định giá phù hợp với từng trường hợp.

Bước 5: Kiểm soát chất lượng

Kết quả được kiểm tra, rà soát trước khi phát hành hồ sơ.

Bước 6: Phát hành chứng thư và báo cáo

Sau khi hoàn tất quy trình, doanh nghiệp thẩm định giá phát hành chứng thư thẩm định giá và báo cáo kết quả thẩm định giá theo quy định áp dụng.

11. Dịch vụ thẩm định giá thực phẩm của Bến Thành – Hà Nội

Công ty TNHH Định giá Bến Thành – Hà Nội cung cấp dịch vụ thẩm định giá tài sản phục vụ nhiều mục đích khác nhau, trong đó có các nhu cầu xác định giá liên quan đến mua sắm, đấu thầu và quản lý tài sản.

Đối với hồ sơ mua sắm thực phẩm của trường học, bệnh viện, cơ quan nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp có thể hỗ trợ khách hàng:

• Tiếp nhận và phân tích yêu cầu.
• Nghiên cứu hồ sơ mua sắm.
• Khảo sát và phân tích thông tin giá.
• Xác định giá theo mục đích thẩm định.
• Kiểm soát chất lượng hồ sơ.
• Phát hành báo cáo và chứng thư thẩm định giá theo quy định.

Mỗi hồ sơ có đặc điểm khác nhau. Vì vậy, trước khi thực hiện, đơn vị mua sắm nên cung cấp danh mục thực phẩm, số lượng, mục đích sử dụng, nguồn vốn và yêu cầu của hồ sơ mua sắm để được tư vấn phương án phù hợp.

12. Kết luận

Thực phẩm không phải lúc nào cũng bắt buộc phải thẩm định giá. Đối với giao dịch thương mại thông thường, giá thực phẩm thường do các bên thỏa thuận theo thị trường.

Tuy nhiên, trong mua sắm công, đấu thầu, sử dụng ngân sách nhà nước hoặc các trường hợp có yêu cầu xác định giá theo quy định, việc khảo sát và xác định giá cần được thực hiện đúng quy trình. Tùy trường hợp, kết quả thẩm định giá có thể được sử dụng làm cơ sở cho việc lập dự toán, xác định giá gói thầu hoặc phục vụ mục đích quản lý khác.

Đặc biệt, cần phân biệt thẩm định giá thực phẩm với thẩm định điều kiện an toàn thực phẩm, bởi đây là hai hoạt động hoàn toàn khác nhau.

Nếu đơn vị đang chuẩn bị hồ sơ mua sắm thực phẩm, mua suất ăn, mua nguyên liệu cho trường học, bệnh viện hoặc cơ quan nhà nước, nên xác định rõ yêu cầu pháp lý trước khi lựa chọn phương án khảo sát giá hoặc thuê doanh nghiệp thẩm định giá.