Hoạt động thẩm định giá giữ vai trò trọng yếu trong việc xác định giá trị của tài sản, đảm bảo tính minh bạch, khách quan trong giao dịch và quản lý tài sản. Theo Luật Giá 2023, phạm vi tài sản được thẩm định cũng như quyền và nghĩa vụ của thẩm định viên đã được quy định rõ ràng, làm cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động nghề nghiệp này.

1. Tài sản nào thuộc diện thẩm định giá?

Theo khoản 17, Điều 4 Luật Giá 2023, tài sản thẩm định giá được hiểu bao gồm:

• Tài sản hữu hình: đất đai, nhà cửa, công trình xây dựng, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải…

• Hàng hóa và dịch vụ: sản phẩm sản xuất, dịch vụ thương mại, dịch vụ công.

• Các loại tài sản khác: khi có yêu cầu từ tổ chức, cá nhân hoặc bắt buộc theo quy định pháp luật (ví dụ: mua sắm công, cổ phần hóa doanh nghiệp, xử lý nợ xấu, thi hành án).

Thẩm định giá được thực hiện bởi doanh nghiệp thẩm định giá hoặc hội đồng thẩm định giá, tuân thủ hệ thống Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam. Đây là quá trình tư vấn độc lập, xác định giá trị tài sản tại một thời điểm cụ thể.

2. Thẩm định viên có được yêu cầu khách hàng cung cấp tài liệu không?

Có. Theo Điều 47 Luật Giá 2023, thẩm định viên được quyền:

• Yêu cầu khách hàng cung cấp hồ sơ, chứng từ, tài liệu liên quan đến tài sản cần thẩm định.

• Đề nghị khách hàng phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình thẩm định.

Tuy nhiên, thẩm định viên không chịu trách nhiệm về tính chính xác của tài liệu do khách hàng cung cấp. Nếu thông tin không đầy đủ hoặc thiếu tin cậy, thẩm định viên có quyền từ chối thực hiện hợp đồng thẩm định giá.

Ngoài ra, thẩm định viên còn có nghĩa vụ:

• Tuân thủ pháp luật và Chuẩn mực thẩm định giá.

• Bảo đảm tính độc lập – khách quan – trung thực trong mọi kết quả thẩm định.

• Giải trình nội dung báo cáo khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

• Thường xuyên tham gia chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức nghề nghiệp.

3. Những hành vi thẩm định viên bị nghiêm cấm

Để bảo vệ uy tín nghề nghiệp và tính minh bạch của hoạt động thẩm định, khoản 4, Điều 7 Luật Giá 2023 nghiêm cấm thẩm định viên thực hiện các hành vi sau:

• Cung cấp thông tin sai lệch, gian dối về trình độ, kinh nghiệm bản thân hoặc doanh nghiệp.

• Cho thuê, cho mượn hoặc giả mạo thẻ thẩm định viên.

• Lập khống chứng thư, báo cáo thẩm định giá hoặc các tài liệu liên quan.

• Ký chứng thư vượt quá phạm vi chuyên môn hoặc khi không đủ điều kiện hành nghề.

• Thông đồng, hối lộ, mua chuộc để làm sai lệch kết quả thẩm định giá nhằm trục lợi.

• Thực hiện thẩm định giá cho cá nhân, tổ chức có quan hệ lợi ích trực tiếp với doanh nghiệp thẩm định giá.

4. Kết luận

Hoạt động thẩm định giá không chỉ dừng lại ở việc xác định giá trị tài sản mà còn là công cụ pháp lý quan trọng giúp đảm bảo công bằng, minh bạch trong giao dịch dân sự, thương mại và quản lý nhà nước.

Đối với thẩm định viên, việc nắm rõ phạm vi tài sản được thẩm định, quyền hạn, nghĩa vụ cũng như những hành vi bị cấm là yêu cầu bắt buộc để hành nghề đúng luật, bảo vệ uy tín cá nhân và doanh nghiệp.