Đặc Điểm, Ý Nghĩa Của Định Giá Tài Sản Trong Thi Hành Án Dân Sự

Định giá tài sản trong thi hành án dân sự là một thủ tục bắt buộc và đóng vai trò then chốt trong quá trình xử lý tài sản kê biên. Việc xác định chính xác giá trị tài sản không chỉ đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các đương sự mà còn là căn cứ pháp lý để thực hiện các bước tiếp theo như bán đấu giá hay cấn trừ nghĩa vụ.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về đặc điểm và ý nghĩa của định giá tài sản trong thi hành án dân sự theo các quy định pháp luật mới nhất hiện nay.

1. Đặc điểm của định giá tài sản trong thi hành án dân sự

Định giá tài sản trong thi hành án dân sự (THADS) bản chất là sự ước tính giá trị của tài sản tại một thời điểm xác định. Hoạt động này sở hữu những đặc điểm pháp lý và thực tiễn đặc trưng sau:

• Căn cứ vào giá thị trường tại thời điểm đánh giá: Khác với giá trị phi thị trường (như giá trị bắt buộc phải bán, giá trị tính thuế,…), giá tài sản trong THADS chủ yếu được xác định dựa trên giá thị trường tại thời điểm thẩm định. Theo Luật Giá, giá thị trường là giá hàng hóa, dịch vụ hình thành do các nhân tố chi phối và vận động của thị trường quyết định tại một thời điểm, địa điểm nhất định.

• Tính bằng hình thái tiền tệ duy nhất (Việt Nam Đồng – VNĐ): Trong tố tụng và thi hành án dân sự, giá trị tài sản bắt buộc phải được tính bằng đồng Việt Nam (VNĐ). Các cơ quan THADS cũng chỉ thực hiện thu, chi bằng VNĐ (trừ trường hợp đương sự có thỏa thuận khác hoặc có quyết định đặc biệt từ Tòa án). Do đó, Chấp hành viên hoặc tổ chức thẩm định giá luôn xác định giá khởi điểm bằng VNĐ.

• Gắn liền với thời điểm và điều kiện cụ thể: Việc ước tính giá trị phải đặt trong bối cảnh cụ thể về kinh tế – xã hội, khuôn khổ pháp lý và quan hệ cung cầu tại thời gian, địa điểm thẩm định.

• Phải tuân thủ nghiêm ngặt trình tự, thủ tục luật định: Toàn bộ quá trình từ thỏa thuận giá, lựa chọn tổ chức thẩm định giá, yêu cầu định giá lại cho đến giảm giá tài sản đều phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật THADS.

2. Ý nghĩa của định giá tài sản trong thi hành án dân sự

Định giá tài sản là cầu nối quan trọng sau khi tài sản đã bị kê biên để đưa vào xử lý. Ý nghĩa cụ thể của giai đoạn này được thể hiện qua 5 khía cạnh lớn sau:

2.1 Căn cứ để xác định giá khởi điểm của tài sản kê biên

Pháp luật luôn ưu tiên và tôn trọng quyền tự định đoạt, thỏa thuận của các đương sự (theo Điều 6 Luật Thi hành án dân sự). Ngay khi kê biên, nếu các bên thỏa thuận được mức giá hoặc đồng thuận lựa chọn tổ chức thẩm định, Chấp hành viên sẽ lập biên bản ghi nhận. Mức giá thỏa thuận này chính là giá khởi điểm để tiến hành bán đấu giá công khai.

2.2 Cơ sở pháp lý để thực hiện bán đấu giá tài san

Trong trường hợp các đương sự không thỏa thuận được, kết quả định giá từ cơ quan thẩm định độc lập sẽ là căn cứ để Chấp hành viên ký hợp đồng dịch vụ đấu giá với các tổ chức bán đấu giá tài sản. Đây cũng là thông tin bắt buộc để niêm yết, thông báo công khai theo quy định.

2.3 Căn cứ xác định giá trị tài sản để thu phí thi hành án

Người được thi hành án khi nhận tiền hoặc tài sản có nghĩa vụ nộp phí THADS (Điều 60 Luật Thi hành án dân sự).

• Nếu đương sự không tự nguyện nộp phí, cơ quan thẩm quyền có quyền cưỡng chế, định giá và bán đấu giá chính tài sản đó để thu hồi tiền phí.

• Trường hợp Tòa án không tuyên giá trị tài sản hoặc mức giá tại thời điểm thu phí có biến động quá lớn (thay đổi trên 20% so với giá thị trường), cơ quan thi hành án sẽ tổ chức định giá lại để làm căn cứ tính mức phí chính xác.

2.4 Căn cứ xác định giá trị trong trường hợp cấn trừ nghĩa vụ tài sản

Không phải lúc nào tài sản kê biên cũng được đưa ra đấu giá. Nhiều trường hợp người phải thi hành án dù không có tiền mặt nhưng tự nguyện giao nộp tài sản tương ứng để cấn trừ nợ cho người được thi hành án. Để việc giao nhận này minh bạch, không gây thiệt hại cho bên nào, việc định giá tài sản là bắt buộc nếu hai bên không tự thỏa thuận được giá trị cấn trừ.

2.5 Công cụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự

Thông qua kết quả định giá, các đương sự (cả bên thi hành án và bên nhận thi hành án) nắm rõ giá trị thực tế tài sản của mình. Từ đó, họ có cơ sở để thỏa thuận phương án xử lý hoặc thực hiện quyền yêu cầu định giá lại nếu phát hiện có sai sót, đảm bảo tài sản không bị bán rẻ hay định giá sai lệch so với thị trường.

Kết luận

Có thể thấy, định giá tài sản trong thi hành án dân sự là một nghiệp vụ đặc biệt quan trọng. Dù quy định pháp luật ngày càng được hoàn thiện nhằm tối ưu hóa thời gian xử lý và giảm thiểu các “điểm nghẽn” (như giới hạn số lần định giá lại, thủ tục niêm yết, quyền giảm giá của đương sự), thực tiễn áp dụng vẫn đòi hỏi sự chính xác, khách quan tuyệt đối từ Chấp hành viên và các đơn vị thẩm định giá.