Từ khi Nghị định số 214/2025/NĐ-CP có hiệu lực, quy trình đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT) đối với các gói thầu xây lắp đã có nhiều thay đổi đáng chú ý. Trong đó, việc đánh giá nhân sự chủ chốt và thiết bị thi công chủ yếu được điều chỉnh theo hướng đơn giản hơn, góp phần rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu và hạn chế tình trạng thông thầu.

Đánh giá nhân sự, thiết bị từng là khâu mất nhiều thời gian

Theo quy định trước đây tại Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT, sau khi HSDT được xác định hợp lệ, tổ chuyên gia phải tiến hành đánh giá năng lực, kinh nghiệm của tất cả các nhà thầu. Đối với nội dung về nhân sự chủ chốt và thiết bị thi công chủ yếu, việc đánh giá dựa trên hồ sơ kê khai và tài liệu chứng minh của từng nhà thầu.

Nếu nhân sự hoặc thiết bị không đáp ứng yêu cầu hoặc không chứng minh được khả năng huy động, bên mời thầu sẽ yêu cầu nhà thầu làm rõ, bổ sung hoặc thay thế. Quá trình này thường kéo dài, đặc biệt đối với các gói thầu lớn có nhiều nhà thầu tham dự.

Theo nhiều chuyên gia đấu thầu, đây là công đoạn tiêu tốn nhiều thời gian nhất trong quá trình đánh giá HSDT, nhất là khi phải làm rõ hồ sơ của nhiều nhà thầu cùng lúc.

Quy định mới chỉ đánh giá chi tiết nhà thầu xếp hạng thứ nhất

Khoản 2 Điều 29 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã thay đổi đáng kể phương thức đánh giá.

Theo đó, đối với các gói thầu xây lắp tổ chức đấu thầu trong nước, ở bước đánh giá ban đầu, tổ chuyên gia chỉ xem xét cam kết của nhà thầu trong đơn dự thầu về nhân sự chủ chốt và thiết bị thi công, thay vì kiểm tra toàn bộ hồ sơ kê khai và tài liệu chứng minh của tất cả các nhà thầu.

Chỉ sau khi hoàn thành đánh giá tài chính và xác định nhà thầu xếp hạng thứ nhất, chủ đầu tư mới tiến hành kiểm tra chi tiết hồ sơ về nhân sự và thiết bị của nhà thầu này.

Nếu hồ sơ chưa đáp ứng yêu cầu, nhà thầu được phép làm rõ, bổ sung hoặc thay thế nhân sự, thiết bị tối đa hai lần nhằm bảo đảm đúng cam kết đã đưa ra trong hồ sơ dự thầu.

Nhà thầu vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm

Nghị định 214 cũng bổ sung chế tài mạnh đối với trường hợp nhà thầu không thực hiện đúng cam kết.

Nếu sau khi được yêu cầu làm rõ mà nhà thầu không bổ sung, thay thế được nhân sự hoặc thiết bị đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu, nhà thầu sẽ bị loại khỏi quá trình lựa chọn.

Đồng thời, nhà thầu còn bị đánh giá về uy tín khi tham gia đấu thầu và bị khóa tài khoản trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chủ đầu tư công khai thông tin theo quy định.

Góp phần rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu

Theo đánh giá của nhiều đơn vị tư vấn đấu thầu, quy định mới sẽ giúp giảm đáng kể khối lượng công việc cho tổ chuyên gia.

Thay vì phải kiểm tra hồ sơ nhân sự và thiết bị của tất cả các nhà thầu hợp lệ, việc đánh giá chi tiết chỉ tập trung vào nhà thầu được xếp hạng cao nhất. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ mà còn giảm các thủ tục làm rõ không cần thiết.

Bên cạnh đó, việc tăng cường chế tài đối với nhà thầu không thực hiện đúng cam kết sẽ nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm trong quá trình dự thầu, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng bỏ thầu, “tự trượt” hoặc lợi dụng việc không làm rõ hồ sơ để tạo lợi thế cho các đối thủ khác.

Nhìn chung, những thay đổi tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ đơn giản hóa quy trình lựa chọn nhà thầu, nâng cao hiệu quả đánh giá hồ sơ dự thầu và tăng tính cạnh tranh, công bằng trong hoạt động đấu thầu xây lắp.

Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu